Een tijdje terug stond er een groot stuk over de positieve psychologie in De Pers. Hoewel het artikel een mooi overzicht geeft van de vooruitgang die er in dit vrij nieuwe vakgebied geboekt wordt, kan de auteur het niet laten om met een kritische noot af te sluiten. Hij stelt dat gelukswetenschappers vaak vanuit hun eigen ervaring redeneren en dat er geen causale verbanden zijn aangetoond in geluksonderzoek. Beide punten van kritiek zijn volstrekt onjuist.

Het staat je vrij om eens te snuffelen in de Nederlandse World Database of Happiness. Daar zul je zien dat het onderzoek uit de positieve psychologie is gebaseerd op internationale data van honderdduizenden respondenten (dus niet op de ervaring van de wetenschappers) en daar zit gerust ook experimenteel onderzoek bij (dat inzicht geeft in causale verbanden).

Ik zal hier verder niet inhoudelijk op die fouten ingaan. Het gaat over de boodschap die de auteur met de kritiekpunten wil overbrengen: “Denk niet dat ik dit geluksgedoe serieus neem, uiteindelijk blijft het allemaal feelgood gezwets. Ik weet heus beter!” Dit artikel gaat over die neiging van de serieuze journalistiek (vergeef me dat ik De Pers daar onder schaar. Over de doden niets dan goeds zullen we maar zeggen) om uiterst kritisch te staan tegenover zelfhulp, coaching, persoonlijke ontwikkeling en alle andere vormen waarin het streven naar geluk tot uiting komt. Geluk, zo lijkt het idee, is voor de dommen.

Aan filosofen heb je ook niks

De oorsprong van deze scepsis valt overigens goed te begrijpen. Het denken, of eigenlijk ‘het praten’, over deze onderwerpen wordt in Nederland de laatste jaren gedomineerd door stemmen die voor iedereen met een gezond stel hersenen niet serieus te nemen zijn. Denk aan de entertrainingen van Emile Ratelband, New Age boeken als De Celestijnse Belofte en spirituele tijdschriften als Happinez (waar het weblog kloptdatwel prachtige recensies over schrijft).

De enige denkers over het goede leven die nog enigszins serieus genomen worden zijn filosofen. Zij schrijven diepgravende analyses over wat er allemaal mis is met het volk. Van hen hoeven we qua oplossingen echter weinig te verwachten. Je zou wat dat betreft kunnen zeggen dat het probleem van filosofen is dat ze filosofen zijn. Aangezien ze zelf vooral denkende wezens zijn, verwachten ze dat andere mensen dat ook zijn. Daarom zien ze hun analyse van het probleem gelijk ook als de oplossing van dat probleem: als we eenmaal weten wat er mis is, zullen we vanzelf anders gaan handelen. De realiteit is anders. Wij simpele niet-filosofen weten bijvoorbeeld dat minder eten en meer bewegen een adequate oplossing voor overgewicht is, maar we belanden toch elke avond weer met een zak chips voor de tv.

Serieus geluk

De psychologie lijkt beter opgewassen tegen de taak om ons gevoel en gedrag te veranderen. Het onderzoek naar doelen stellen en het trainen van zelfdiscipline is bijvoorbeeld al zover gevorderd dat de resultaten onmiskenbaar zijn. En ook praktische manieren om je geluk te vergroten zijn het stadium van “veelbelovend” ruim gepasseerd. Het effect van meditatie op stress, piekeren en neerslachtigheid is zo duidelijk aangetoond dat zelfs Skepsis, het tijdschrift voor sceptici, er voorzichtig positief tegenover staat.

Als het er in dit land echt zo slecht aan toe is als onze intelligentsia stelt, hebben we veel behoefte aan manieren om ons gedrag en ons denken positief te beïnvloeden. Op dit moment zijn er een kleine duizend wetenschappers met dat onderwerp bezig. Het wordt tijd om te onderkennen dat zij ook wel eens iets te vertellen hebben dat voor mensen met een gezond verstand interessant kan zijn.

De ellende eindigt pas als je jouw draken accepteert
Dat laatste zinnetje van de vorige alinea, lees dat nog maar eens en beantwoordt de vraag dan eerlijk.
Accepteer jij jezelf en al je ellende volledig? Alle shit uit je verleden, al je slechte gedrag, al je onzekerheden en alles wat jou is aangedaan. Je hebt door gebeurtenissen uit het verleden soms een belemmerend gedachtepatroon ontwikkeld. Door je strenge opvoeding heb je geleerd dat je persé moet presteren. Of je hebt geleerd dat jij niet zo belangrijk was, of dat je je hebt leren aanpassen aan anderen. Zo ontstaan gedachten of overtuigingen die jou remmen.

Vroeger waren die overtuigingen nodig en nuttig, nu niet meer, maar ze zijn een patroon geworden en blijven dus aanwezig. Het accepteren van deze gedachten, is nogal een opgave, nietwaar? En toch begint zelfvertrouwen met het accepteren van al deze draken. Zo ontstaat waardigheid. Alle veranderingen beginnen met acceptatie van het hier en nu. Pas wanneer je accepteert wat er is, kun je de volgende stap maken. Natuurlijk kun je wel beginnen met oefenen en ergens goed in worden, maar je draken zullen terugkomen. Zolang je nog vecht tegen iets uit het verleden of als je nog vecht tegen iets van jezelf dat het daglicht niet kan verdragen, kun je maar beperkt stappen zetten. In het daglicht van aanvaarding verschrompelen je draken.

Bewustwording van belemmerende gedachten
En dan natuurlijk de grote vraag, hoe doe je dat nou: accepteren? Gelukkig is daar inmiddels veel over geschreven. Vroeger moest je het gewoon doen met de goede raad: “Dat moet je gewoon accepteren!” Nu is er veel meer bekend met de komst van Mindfulness en meditatie vanuit het Oosten van de wereld.

Mindfulness kan je helpen bij het temmen van je draken. Het is ook echt temmen, want draken zullen niet verdwijnen, ze zullen de rest van je leven zo nu en dan hun kop weer laten zien. Albert Ellis, de grondlegger van de RET (de rationeel-emotieve therapie), een therapievorm die helpt bij belemmerende gedachten, zei ook terecht dat jouw belemmerende gedachten je hele leven terug zullen komen. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat bewustwording van je belemmerende gedachten de belangrijkste stap is bij de acceptatie ervan. Daarnaast kun je met de RET leren hoe je ermee om kunt gaan en hoe je naast je belemmeringen ook helpende gedachten kunt creëren.

Praktische tools om je eigen draken te temmen
Hoe leer je om je draken te temmen, je beperkende overtuigingen om te buigen?
Ten eerste is het belangrijk dat je je grootste draak identificeert. Wat is je meest dominante belemmerende draak van een gedachte. Maak een lijst van al je draken en kies daar de belangrijkste uit.

Er zijn een aantal veel voorkomende belemmerende gedachten.
1. Iedereen moet mij aardig vinden – liefdesjunk.
2. Ik kan het niet – slachtoffer.
3. Ik moet goede prestaties leveren, ik mag geen fouten maken – perfectionist.
4. Het moet leuk of makkelijk zijn, het moet gaan zoals ik wil – luilak of verslaafde.
5. Als dit niet gaat zoals ik wil, dan is dat een ramp – rampdenker.

Dit is een aantal voorbeelden, waarvan je er misschien één of meerdere herkent. Het kan ook zijn dat jij een andere draak hebt. Ga maar eens zitten en schrijf je belangrijkste draak op. Schrijf je meest belemmerende gedachte op een vel papier en hang deze aan de muur. Vervolgens kun je naar je gedachte kijken van een afstand, eerst letterlijk en daarna ook figuurlijk. Je neemt zo een gezonde afstand van die gedachte. Je realiseert je dat jij niet jouw gedachte bent. Er ontstaat dan ruimte voor een helpende gedachte die je naast de belemmerende gedachte kunt zetten. Verzin een helpende gedachte en schrijf die ook op een vel dat je onder jouw belemmering hangt. Kijk hier zo af en toe naar en laat je vaker en vaker leiden door jouw helpende gedachte.

Je draak in beeld
Een uitgebreidere oefening is het tekenen van je draak. Bedenk en schrijf op: Wat zegt mijn draak vooral? Waardoor houd ik mezelf soms tegen, welke gedachte is dat? Wat wil de draak mij vertellen? Wat beschermt de draak? Wanneer was deze draak echt nodig?

Geef vervolgens je draak een naam en ga erover vertellen. Doordat je je draak een naam geeft, erken je hem in zijn bestaan, dat is de eerste stap naar acceptatie. Daarna is het delen van je gedachten heel erg belangrijk. Of je dat nu met een therapeut doet of met een bekende, als je het maar deelt. In de duisternis worden draken namelijk groter en in het daglicht van erkenning verschrompelen ze juist. Vertel dus over je draak! Ik snap dat het soms lastig is om hierover te praten. Kies daarom bewust iemand uit om mee te beginnen.

Dit zijn twee oefeningen die je zullen helpen met het accepteren van je draken. Acceptatie is het zwaarste en belangrijkste werk naar zelfwaardering, één van de twee componenten van zelfvertrouwen. Daarna komt de actie. Daarover zal ik in een volgend artikel schrijven.

Positieve Psychologie
In 2007 studeerde ik af op het onderwerp zelfhulpboeken. Het was destijds de enige manier om me tijdens mijn afstuderen bezig te houden met persoonlijke ontwikkeling. In boeken van Dr. Phil, Anthony Robbins en Susan Jeffers ging het over de vragen waar iedereen in het dagelijks leven mee te maken krijgt: Hoe wordt ik energieker? Hoe vind ik het geduld om met frustraties om te gaan? En de kracht om mijn dromen realiteit te maken? Hoe zorg ik dat ik hoopvol en geïnspireerd blijf in moeilijke tijden? Met andere woorden: hoe kan ik een gelukkig en zinvol leven leiden?

Hoewel de zelfhulpboekenschrijvers allemaal interessante onderwerpen behandelden, was er op hun inhoudelijke boodschap vaak nogal het een en ander aan te merken. Veel van de adviezen waren sterk gebaseerd op de mening van de schrijver en niet zozeer op gedegen wetenschappelijk onderzoek. Dat was logisch te verklaren. Er werd namelijk nauwelijks onderzoek gedaan naar dit soort onderwerpen. Ik stelde dat in mijn scriptie aan de kaak en één van de meelezers gaf aan dat er wel degelijk onderzoek werd gedaan binnen een betrekkelijk nieuwe stroming: de Positieve Psychologie.

Onderzoek
Die ene zin bleef hangen en sindsdien ben ik betrokken geraakt bij die Positieve Psychologie. Het heeft even geduurd voordat ik wist hoe ik het wilde gaan aanpakken, maar in 2010 was ik er uit. Ik ging zelf onderzoek doen! Pim Cuijpers van de Vrije Universiteit wilde me wel een kans geven en sindsdien ben ik onder zijn begeleiding bezig met het onderzoek. Specifiek richt ik me daarbij op de werkzaamheid van trainingen. Met andere woorden: hoe kun je het zelfvertrouwen van mensen vergroten? Of de assertiviteit? Of de zelfdiscipline? Wat werkt echt?

Het eerste onderzoek ging over zelfvertrouwen. Het eerste probleem was destijds het vinden van proefpersonen. Ik besloot om dat via internet aan te pakken en daarom maakte ik de eerste site van het IvPP. Het was (noodgedwongen) een simpele site. Maar het sloeg wel aan. Uiteindelijk kwamen er 1400 aanmeldingen binnen voor het onderzoek. 100 daarvan hebben ook echt meegedaan. Ze kregen een gratis training waarbij werd gemeten of hun zelfvertrouwen wel of niet steeg. Uit de resultaten bleek overtuigend dat de training echt werkte. In vergelijking met de controlegroep die geen training kreeg, steeg het zelfvertrouwen van de trainingsgroep significant (het wetenschappelijke artikel verschijnt waarschijnlijk ook deze maand, daarover later meer).

Het boek
De laatste trainingen waren nog maar nauwelijks afgerond of ik kreeg een mail van uitgeverij Lannoo. Ik had in dit artikel min of meer voor de grap gezegd dat ik dat van plan was om een boek te schrijven en op basis daarvan informeerden ze of ik geïnteresseerd was om dat bij hen uit te geven. Het vinden van een uitgever is vaak een groot probleem voor een beginnende schrijver. En mij werd het zo in de schoot geworpen!

Ik heb het maar opgevat als een teken. Een teken dat er toekomst zit in de positieve psychologie. “Vergroot je zelfvertrouwen” komt namelijk uit in een reeks van boeken over positieve psychologie. Boeken die zijn gebaseerd op gedegen onderzoek, zoals ik dat met het IvPP ook voorsta.

Direct bestellen?
Er zijn een aantal redenen om het boek aan te schaffen. De meest voor de hand liggende is natuurlijk dat je zelf wilt werken aan je zelfvertrouwen. Het boek staat vol met handige tips en duidelijke praktijkopdrachten om onmiddellijk aan het werk te gaan met je eigenwaarde en je vaardigheden.

Een andere reden zou kunnen zijn dat je iemand anders wilt helpen met het versterken van diens zelfvertrouwen. Het laatste hoofdstuk gaat specifiek over het verstreken van het zelfvertrouwen bij je kinderen. Maar ook als therapeut/coach/docent kun je veel informatie halen uit het boek over hoe zelfvertrouwen werkt en hoe je het kan versterken. Er staat ook in hoe je dat juist niet moet aanpakken. Gek genoeg blijkt uit onderzoek dat sommige methoden, zoals het geven van complimenten, juist kunnen bijdragen aan een lager zelfvertrouwen.

Tot slot zou je het boek zeker moeten kopen als je de positieve psychologie een warm hart toedraagt. Zoals je wellicht weet staat het volgende onderzoek naar de Positieve Assertiviteit Training al weer op de agenda en ik wil me hard maken om ook na mijn promotie met dit onderzoek door te kunnen gaan. Het helpt dan natuurlijk als blijkt dat de interesse voor positieve psychologie ruim aanwezig is.

Direct bestellen? ik kan je managementboek van harte aanraden (hier kun je het boek bij hen bestellen). Ze bezorgen snel en ik ben ze wat verschuldigd aangezien ze me het afgelopen jaar ruim hebben voorzien van boeken over persoonlijke ontwikkeling. Haal je het liever in de winkel? Als het goed is heeft elke grotere boekhandel een aantal exemplaren liggen. Denk bijvoorbeeld aan Selexyz, Bruna en grotere vestigingen van de AKO.

Overigens, als je een zelfvertrouwentraject volgt bij het IvPP krijg je het boek altijd gratis. Zowel bij de digitale training, de reguliere training als het coachingstraject.

Veel leesplezier en laat me vooral weten wat je er van vindt. Op twitter of via r.c.haringsma@ivpp.nl.

Het bovenstaande citaat wordt door zeer veel onderzoek ondersteund. Juist in het contact met anderen kunnen we ons optimaal ontwikkelen en ons gelukkig voelen. 25 % van de Nederlanders voelt zich echter eenzaam en nog eens 25% noemt zichzelf zeer verlegen. Hoewel we dus weten dat sociaal contact gelukkig maakt, vinden veel mensen het moeilijk om contact te maken en te onderhouden.

De komende maanden onderzoekt het Instituut voor Positieve Psychologie in samenwerking met de Vrije Universiteit van Amsterdam de Positieve Assertiviteit Training. Het is een training die gericht is op het versterken van de positieve en de defensieve assertiviteit.

Wat is Positieve Assertiviteit

Defensieve assertiviteit is de vaardigheid om voor jezelf op te komen. Een assertief persoon durft nee te zeggen en kan zijn eigen mening onder de aandacht brengen. In het verlengde daarvan ligt positieve assertiviteit. Deze vorm van assertiviteit is meer gericht op het maken en onderhouden van relaties met anderen. In de training werken we aan beide onderdelen van je assertiviteit.

De werkzaamheid van assertiviteitstrainingen is veelvuldig onderzocht en het resultaat is over het algemeen dat de trainingen goed werken. Er is echter weinig onderzoek gedaan bij mensen zonder psychologische ziekten. Door ons te concentreren op positieve assertiviteit willen we de training geschikt maken voor mensen die overwegend gezond zijn, maar hun sociale vaardigheden nog verder willen ontwikkelen.

-De Inschrijving voor het onderzoek is inmiddels gesloten-

Als je jezelf in één van deze uitspraken herkent, is de workshop “Werken met je krachten” zeker iets voor jou. In maart kun je deze workshop volgen.

Richt je op je krachten
In functioneringsgesprekken en talentontwikkelingsprogramma’s wordt over het algemeen vooral gekeken naar je zwakke punten. Wat gaat er op het moment niet goed en hoe kunnen we dat verbeteren? Nieuw onderzoek wijst echter uit dat het werken aan je zwakke punten beperkte resultaten oplevert. Veel sterker is het om je te richten op je krachten. Dat maakt niet alleen dat je gelukkiger zult zijn met je werk, maar zorgt er ook voor dat je beter presteert.

Het idee is eenvoudig. Als je hard aan je zwakke punten werkt, zul je deze hooguit kunnen ontwikkelen tot middelmatige punten. Als je je daarentegen richt op je krachten, kun je deze doorontwikkelen tot je hierop excelleert en je ermee onderscheid van de rest. Het is mooi meegenomen dat werken op basis van je krachten ook nog veel gemakkelijker en prettiger is.

De workshop

- Theorie: De middag begint met een korte bespreking van de krachtenbenadering. Wat betekent het om te werken op basis van je krachten? Wat zijn de valkuilen bij het werken met deze benadering en hoe kun je deze voorkomen? Deze en andere vragen worden beantwoord zodat je begrijpt waar het voordeel van de krachtenbenadering voor jou ligt.
- Zelfanalyse: Vervolgens gaan we aan de slag met jouw sterke punten. Sinds 2010 doet het IvPP onderzoek naar de VIA-krachtenvragenlijst die internationaal al 1,5 miljoen keer is afgenomen. De uitkomsten van deze vragenlijst gebruiken we in dit deel van de training.
- De praktijk: Tot slot gaan we kijken naar de praktijk. Niet alle managers en leidinggevenden zijn direct geneigd om je te steunen in het werken met de krachtenbenadering. We bespreken hoe je jezelf kunt uitdagen om je krachten in te zetten en bespreekbaar kunt maken binnen je organisatie.

Wie : iedere ambitieuze professional die zijn ontwikkeling in eigen hand wil nemen en zoekt naar een eenvoudige en leuke manier om succesvoller én gelukkiger te worden in het werk.
Wat : Eenmalige workshop van 4 uur
Waar : Amsterdam, Herengracht 282
Trainer : Robert Haringsma
Data : zaterdag 10 maart 2012, van 13:00 tot 17:00
Groep : 6 deelnemers.
Prijs : 50 euro per persoon

Reserveer nu direct jouw plaats door je in te schrijven via onderstaand formulier. Als je nog vragen hebt, kun je die ook via dit formulier stellen.

Wat is de Law of Attraction
De Law of Attraction stelt dat als je ergens aan denkt, je dat ook zult krijgen. Nu is dat op zich niet een heel opzienbarende stelling. Er zijn allerlei psychologische processen die maken dat iets waar je veel aan denkt vaker zal gebeuren dan iets waar je nauwelijks aan denkt (daarover meer onder het kopje: waarom de Law of Attraction wel werkt). Echter, de Law of Attraction gaat verder. Ze stelt dat je door ergens aan te denken de werkelijkheid beïnvloed. Het mechanisme hierachter wordt vaak beschreven in termen van de kwantummechanica. Iets met trillingen die de werkelijkheid vormgeven enzovoort.

Waarom werkt de Law of Attraction niet

In “The Secret”(het bekendste boek over de Law of Attraction) worden enkele wetenschappers opgevoerd die de Law of Attraction onderschrijven. Dit doet me denken aan het creationisme (het geloof dat het leven op aarde is ontstaan door toedoen van God en niet door de evolutietheorie) dat altijd stelt dat er wetenschappers zijn die in de creationistische theorie geloven. In reactie daarop werd project Steve opgezet. Een lijst met namen van wetenschappers die “Steve” heten en wel in de evolutietheorie geloven. Het bleek al snel dat deze lijst veel groter was dan de lijst van alle creationisten tezamen. Kort en goed wil dat zeggen dat de steun van een wetenschapper nog niet betekent dat de theorie klopt. Het is waarschijnlijk niet overdreven om te stellen dat 99,9 procent van de wetenschappers binnen de kwantummechanica niet gelooft in de Law of Attraction.

Als je er logisch over nadenkt zijn er ook eenvoudig een aantal gaten te schieten in de Law of Attraction. Wat als twee mannen hetzelfde meisje willen? Of nog duidelijker, wat als de hele natie de staatsloterij wil winnen? Een ander tegenargument is het leed dat er in de wereld is. Hebben slachtoffers van natuurrampen hier dan zelf om gevraagd? Had niemand van hen gedacht aan een lekker ontbijt en een krantje in plaats van een dodelijke overstroming of aardbeving?

Wie in de Law of Attraction gelooft, komt vaak met een tegenvoorbeeld in de vorm van: ik dacht een keer aan een ijsco en toen kwam ik net iemand tegen die gratis ijs uitdeelde. En als je zoekt naar voorbeelden uit de praktijk, kom je altijd wel een tegen die de theorie lijkt te ondersteunen. Zelfs voorbeelden die te toevallig lijken om zuiver op het “toeval” te berusten. We vergeten daarbij echter dat er ook een heleboel situaties zijn waarin we aan ijs denken, maar waarin we niets aangereikt krijgen. Voor het gemak vergeten we de situaties die de theorie tegenspreken, omdat ze veel minder opzienbarend zijn.

Waarom werkt de Law of Attraction wel
Zoals gezegd zijn er een aantal psychologische processen die verklaren waarom de Law of Attraction wel werkt. Ik noem er hier een paar:
• Sturen van de aandacht: als we ergens aan denken, zullen we er ook meer op letten. We zien dan eerder kansen als die zich aandienen. Het is dus niet zo dat er meer kansen zijn gekomen, maar alleen dat we de beschikbare kansen beter zien.
• Visualisatie: uit studies onder topsporters blijkt dat ons voorstellingsvermogen ons handelen kan verreiken. Met andere woorden: als je vaak aan iets denkt, zal je er uiteindelijk beter in worden of in ieder geval beter op voorbereid.
• Inspanning: als je iets wilt hebben, moet je er voor werken. Wanneer je vaak aan een Mercedes denkt, ga je misschien zoeken naar manieren om meer geld te verdienen. Daarnaast ga je actief op zoek mogelijkheden om een goedkope Mercedes te verkrijgen. Je gedachten veranderen nu niet de werkelijkheid, maar je gedachten sturen je acties en je acties maken een verandering in de werkelijkheid.

De mechanismen zijn dus anders dan verondersteld. Het denken lijdt niet direct tot resultaat. Het zorgt er daarentegen voor dat je andere acties gaat ondernemen en die acties leiden tot het resultaat.

Maakt het iets uit?
Ik schrijf dit artikel op het gevaar af voor een betweterige wetenschapper versleten te worden versleten. Waarom is het zo belangrijk dat je begrijpt dat de Law of Attraction niet werkt? Er is een belangrijke reden: als je gelooft dat het denken aan een begeerlijk resultaat je helpt om dat resultaat te bereiken, loop je het risico dat je vooral denkt en niet doet. En juist het doen helpt je om echt resultaat te bereiken.

Wilskracht
In dit boek van de invloedrijke Amerikaanse wetenschapper Roy Baumeister bespreekt hij zijn onderzoek aan de hand van een aantal voorbeelden uit de praktijk. Het boek geeft een goed inzicht in het onderzoek naar zelfdiscipline en is uitstekend leesbaar. De praktische bruikbaarheid laat wel wat te wensen over. Het is meer een populair wetenschappelijk boek dan een zelfhulpboek.

Change anything
Helaas (nog) niet vertaald in het Nederlands, maar daarom niet minder indrukwekkend. In dit boek wordt uitgelegd hoe je “goede voornemens” ook echt in de praktijk kunt doorvoeren. De wetenschappers leggen met een handzaam model uit hoe je tot 400% meer kans op langdurige gedragsverandering maakt. Het aardige aan het boek is dat het alleen tot op zekere hoogte een methode voorschrijft. Er wordt ook inspanning en denkwerk van de lezer verwacht en dat verklaart waarschijnlijk ook meteen waarom hun resultaten zo goed zijn. Veranderen doe je in de praktijk, niet op de bank met een boek op schoot.

Drive
Drive gaat over motivatie. Het is een van de meest verbazingwekkende boeken die ik de afgelopen jaren gelezen heb. Hier heb ik er meer over geschreven. Kort en goed gaat het er over dat geld ons niet erg motiveert en dat een beloning zelfs een negatief effect op onze motivatie kan hebben. Waar we wel gemotiveerd voor zijn? Drie zaken: autonomie, een hoger doel nastreven en “mastery” oftewel een vaardigheid onder de knie krijgen. Interessante kennis voor zowel werkgevers als werknemers.

The Power of full engagement
Het verbaast me dat dit boek nog niet in het Nederlands vertaald is. Ik wil het hier toch vermelden omdat dit één van de klassiekers is naar mijn mening. Loehr en Schwartz zijn sportpsychologen. Hun unieke insteek is dat onze prestaties gestuurd worden door onze energie. En die energie kun je effectiever inzetten door gezond te eten, te sporten en door psychologisch gezond te blijven. Het lijkt op de aanbeveling van willekeurig welke diëtist, maar het wordt hier specifiek gepresenteerd vanuit het idee dat het nodig is om te presteren. Naar mijn mening wordt het lichamelijke aspect van presteren door psychologen over het algemeen onderschat. Vandaar dat dit boek een welkome aanvulling op de andere boeken is.

Getting things done
De titel is zo veelzeggend dat men niet eens de moeite heeft genomen om hem in het Nederlands te vertalen (de titel, het boek is wel Nederlandstalig). Het is ongetwijfeld de klassieker over “stressfree productivity” om maar gewoon in het Engels te blijven. Nederlands onderzoek wijst uit dat je met deze methode vooral stress tegen gaat en niet zozeer productiever wordt. Als je de andere boeken echter gebruikt om productiever te worden, heb je dit boek hard nodig om niet aan stress ten onder te gaan.

Zoals ik al aangaf verander je uiteindelijk in de praktijk en niet door het lezen van boeken. Deze boeken kunnen je echter wel de informatie geven om dat proces zo verstandig mogelijk vorm te geven. Als je meer persoonlijke hulp wilt, kun je altijd contact opnemen voor een coachingsgesprek.

1 Doe eens iets geks!
Onze angst voor een situatie is vaak erger dan de situatie zelf. Sommige mensen maken zich enorm zorgen dat ze uitgelachen worden of dat anderen iets slechts van hen denken. In de praktijk blijkt echter dat dit helemaal niet zo erg is. Uitgelachen worden doet geen pijn en je zult zien dat mensen je heus niet verachten als er een keer iets verkeerd gaat.

Ik kan je dat honderd keer vertellen, maar het helpt over het algemeen weinig om je spanning te verkleinen. Wat beter helpt is om het in de praktijk te ervaren. Dat kun je bijvoorbeeld doen door eens met opzet iets te doen wat een beetje onhandig of ronduit sullig is. Je zult zien dat mensen wel lachen, maar dat er verder weinig gebeurt. Soms merken mensen het niet eens! En daar heb jij je nu steeds zoveel zorgen over gemaakt.

2 Zoek je grenzen op
Mensen die zich gespannen voelen in sociale situaties gaan die situaties soms uit de weg. Ze gaan niet meer naar feestjes en zorgen dat ze altijd een vriend of een vriendin meenemen als ze er op uit gaan. Het resultaat is dat spannende situaties zo steeds enger worden. Als je een ongemakkelijk situatie lang uit de weg gaat, zal deze al snel ronduit beangstigend worden.

Dit werkt andersom gelukkig ook. Als je steeds weer moeilijke en ongemakkelijke situaties opzoekt, worden deze steeds minder beangstigend. Uiteindelijk zullen er nog nauwelijks situaties zijn die eng voor je zijn.

3 Oefen je vaardigheden
In sommige gevallen is spanning in sociale situaties tot op zekere hoogte terecht. De spanning wordt dan veroorzaakt door het feit dat je nog niet zoveel sociale vaardigheden hebt. Dit kunnen hele basale vaardigheden zijn. Wanneer en hoelang moet je een gesprekspartner bijvoorbeeld aankijken? En wat moet je zeggen als het gesprek stilvalt? Wat is een goede openingszin om een gesprek aan te knopen? Het kan ook om wat lastiger vaardigheden gaan. Wat moet je doen om een band met iemand op te bouwen? Hoe maak je van een kennis een vriend en hoe zet je een netwerk op?

Als je je vaardigheden wilt ontwikkelen, kun je dit het best doen door te oefenen. Spelenderwijs leert men en van een gesprek kun je op meerdere manieren leren. Zo kun je aan de reacties van je gesprekspartner vaak wel aflezen of je op het goede spoor zit of niet. En je kunt van mensen met sterke sociale vaardigheden ook een hoop leren door hen gewoon te observeren. Ga dus niet eerst wachten tot je spanning weggaat om daarna pas te gaan oefenen. Ga juist eerst oefenen en merk dan dat de spanning vanzelf minder wordt.

Hoe hoog zijn jouw sociale vaardigheden? Doe nu de Positieve Assertiviteit Test om te kijken hoe het met jouw sociale vaardigheden zit.

Hoewel de boodschap van Buckingham motiveert en inspireert is deze aanpak nog niet goed onderzocht. In Nederland is Djoerd Hiemstra daarom gestart met een onderzoek naar de krachtenbenadering. Hiemstra promoveert aan de Rijksuniversiteit Groningen en heeft zelf een talentenvragenlijst vormgegeven. Deze kun je nu gratis doen als onderdeel van het onderzoek.

De vragenlijst is hier te vinden. Het afnemen duurt ongeveer 30 minuten. Als je de test hebt afgerond, wordt de uitkomst automatisch naar je emailadres gestuurd. Je krijgt dan meer uitleg over de uitkomsten en krijgt bovendien een oefening om op basis van deze vragenlijst je talenten verder te ontwikkelen. In zijn geheel is het een mooie inleiding in de krachtenbenadering.

Het IvPP moedigt onderzoek naar onderwerpen uit de Positieve Psychologie ten zeerste aan en wil dit onderwerp dan ook graag onder de aandacht brengen. Het mooie aan dit onderzoek is dat je niet alleen de wetenschap vooruit helpt, maar direct ook feedback krijgt waar je iets mee kunt. Ik raad je het invullen van de vragenlijst dan ook van harte aan.

Defensieve assertiviteit:

Het begrip “assertiviteit” stamt uit de jaren zeventig. Assertiviteit is het opkomen voor jezelf, het aangeven van je grenzen en het uitspreken van je verlangens. Het past dus goed bij de denkwijze uit die tijd. Protesten tegen de gevestigde orde waren in de jaren zeventig aan de orde van de dag. De mensen ontdekten hun eigen stem en wilden serieus genomen worden.

Een assertiviteitstraining is dan ook vooral gericht op het beschermen van je eigen belangen. Het zou dan ook beter defensieve assertiviteit kunnen heten. In goede trainingen wordt er weliswaar op gewezen dat je rekening moet houden met de belangen van anderen, maar er wordt niet gesproken over het tot stand brengen van een contact met de ander. Er wordt je tijdens een dergelijke training geleerd hoe je moet aangeven wat je niet wilt, maar men brengt je niet bij hoe je een praatje moet maken met iemand die je niet kent. Er wordt geleerd hoe je een verzoek kunt afwijzen, maar niet hoe je een netwerk kunt opbouwen en onderhouden. Je leert met andere woorden nee zeggen, maar niet ja zeggen.

Positieve assertiviteit
De vaardigheden die je tijdens een assertiviteitstraining niet leert, hebben we positieve assertiviteit genoemd. Het gaat om de vaardigheid om een praatje aan te kunnen knopen. En de vaardigheid om je netwerk vorm te geven en te cultiveren. Het gaat dus specifiek om de vaardigheden die je leren omgaan met je verlegenheid en die er voor zorgen dat je je niet meer eenzaam voelt.

Positieve assertiviteit en defensieve assertiviteit zijn niet elkaars tegenpolen. Ze hebben veel met elkaar te maken. Als je laag scoort op een van de beide vormen van assertiviteit, heeft dit vaak te maken met spanning en met bepaalde gedachten die je in sociale situatie belemmeren. Het is dus zeer waarschijnlijk zo dat het werken aan je defensieve assertiviteit ook doorwerkt in je positieve assertiviteit. Om echter grote vooruitgang te boeken in je positieve assertiviteit ligt het voor de hand om hier ook specifiek aandacht aan te besteden en dat is wat er in veel training niet gedaan wordt.

Naar mijn mening zou positieve assertiviteit een belangrijk onderdeel moeten zijn van assertiviteitstrainingen. De cijfers wijzen immers duidelijk uit dat veel mensen geïnteresseerd zijn in het vergroten van hun sociale vaardigheden. De komende tijd gaan we daarom wellicht een onderzoek doen naar het versterken van juist de positieve assertiviteit. Totdat het zover is kun je alvast een test doen om te kijken hoe jij scoort op positieve en defensieve assertiviteit.

Maak nu de Positieve Assertiviteit Schaal en ontdek hoe assertief jij bent.