De overeenkomst tussen seks en de kerstdagen

Het Mappiness project, vergelijkbaar met de Nederlandse gelukswijzer, bracht in kaart hoe mensen zich gedurende de dag voelen. Op verschillende momenten tijdens de dag kregen mensen een sms waarin hen werd gevraagd om aan te geven wat ze aan het doen waren en hoe ze zich voelden. Sommige resultaten waren weinig verrassend. Zo voelde men zich over het algemeen prettig tijdens de kerstdagen en vlak voor de weekeinden was het geluksniveau hoger dan tijdens de werkweek. Wat in de resultaten opviel was dat men zich gemiddeld gezien het prettigst voelde vlak na de seks (ik neem even aan dat ze de korte vragenlijst niet tijdens de seks hebben ingevuld).

Nu is er in academische kringen veel discussie over de definitie van geluk. Is het inderdaad het lekkere gevoel zoals je dat krijgt van eten, een bezoek aan de sauna of seks? Of komt geluk voort uit een betekenisvol leven waarbij je werkt aan iets dat belangrijk voor jou is? Ik ben persoonlijk van mening dat geluk bestaat uit beide onderdelen. En als je daar van uit gaat, wijst dit onderzoek uit dat seks in belangrijke mate bijdraagt aan je geluk. Gezien die onderzoeksgegevens is het opmerkelijk om te zien dat seks binnen de positieve psychologie zo stiefmoederlijk bedeeld wordt.

De kunst van het liefhebben

Wie nu iets te weten wil komen over manieren over je seksleven te verbeteren, is veroordeeld tot allerlei schimmige websites en obscure handboeken. Een rondgang langs dergelijk materiaal (it’s a dirty job, but somebody got to do it) leert dat er wel degelijk technieken zijn om het genot in bed te verhogen. Veel van de adviezen zijn echter haast technisch van aard. Ze presenteren het lichaam als een machine die op verschillende manieren gemanipuleerd kan worden. Daarbij is er nauwelijks aandacht voor de relatie waarbinnen seks zich afspeelt.

De wetenschap heeft dus de schone taak om een meer volledig beeld van succesvolle seks te bieden. Daarin kan besproken worden hoe seks kan dienen om een relatie te verdiepen en te versterken om zo dagelijks plezier te bieden aan beide partners. De wetenschap heeft haar gene om over de liefde te schrijven al overwonnen. Wanneer volgt de seks?

De gevaren van drugs
Timothy Leary is een bekende naam in de psychologie. In communicatietrainnigen wordt veelvuldig gebruik gemaakt van de Roos van Leary, een diagram waarmee je kunt bepalen hoe je iemand het meest effectief kunt benaderen. Minder bekend is dat Leary een voorvechter was van het gebruik van LSD en de werkzame stof uit paddo’s: psilocybin. Hij deed experimenten aan Harvard naar de effecten van deze stoffen.

De activiteiten van zijn laboratorium werden echter al snel onmogelijk gemaakt omdat LSD en psilocybin illegaal werden in de Verenigde Staten. Dat veel drugs illegaal zijn, is goed te begrijpen vanuit het standpunt van de overheid. Het is ontegenzeggelijk waar dat heroïne, cocaïne, chrystal meth en allerlei andere drugs giftig en verslavend kunnen zijn en een rampzalig effect kunnen hebben op de gebruiker. En hoewel LSD en psilocybin veel minder gevaarlijk zijn (niet verslavend, nauwelijks giftig, niet schadelijk voor het brein) kan onzorgvuldig gebruik wel leiden tot gevaarlijke situaties. In Nederland bleek dit toen een toerist onder invloed van paddo’s van een viaduct sprong. De drugs zelf leiden dan niet tot ongelukken, maar het gedrag dat de drugs veroorzaakt wel. Dit is te vergelijken met het gebruik van alcohol. Van eenmalig een avond flink doorhalen zul je geen grote lichamelijke schade oplopen, maar als je dronken in de auto stapt, kunnen de effecten dodelijk zijn.

Positieve effecten van drugs
De vraag is echter of we niet het kind met het badwater weggooien door drugs in alle omstandigheden te verbieden. In de voetsporen van Leary deden onderzoekers van de Johns Hopkins University School of Medicine onderzoek naar het effect van psilocybin op onze persoonlijkheid. 51 gezonde mensen kregen eenmalig een hoge hoeveelheid psilocybin toegediend. De omstandigheden waarin dit gebeurde waren gecontroleerd. De proefpersonen kregen een blinddoek om en een koptelefoon op om er voor te zorgen dat ze zich vooral zouden concentreren op hun innerlijke ervaringen. Voor en na de toediening werden er persoonlijkheidsvragenlijsten afgenomen. De proefpersonen werden gevolgd tot een jaar na het experiment.

Uit het onderzoek bleek dat de proefpersonen flink hoger scoorden op openheid, een belangrijk onderdeel van je persoonlijke functioneren. Ze zagen hun eigen overtuigingen meer als “meningen” en stonden in grotere mate open voor de andere opvattingen. Daarnaast waren ze meer geneigd om te experimenteren en om nieuwe ervaringen op te doen. Deze veranderingen waren niet tijdelijk, maar waren een jaar later nog steeds meetbaar. Dit is des te opmerkelijker als je weet dat men er van uit gaat dat de persoonlijkheid voor een belangrijk deel vaststaat. Let bovendien wel, dit waren effecten op basis van een eenmalige toediening van de stof!

Deze psychologische effecten kunnen goed verklaard worden uit de hallucinerende werking van psilocybin. Hallucinaties geven een totaal ander beeld van de werkelijkheid die echter wel overtuigend lijkt. Het is mogelijk dat de proefpersonen hieruit opmaken dat hun visie op de werkelijkheid maar één van de vele is. Deze vaardigheid om je eigen gedachten te relativeren wordt ook nagestreefd in cognitieve therapie en meditatie. Twee van de meest gebruikte therapievormen uit de hedendaagse psychologie.

Zijn drugs bruikbaar?
Een grote openheid wordt over het algemeen gezien als een positieve psychologische eigenschap. Kunnen we hieruit opmaken dat paddo’s weer legaal moeten worden omdat iedereen hier baat bij kan hebben? Het antwoord is duidelijk ontkennend.

Allereerst is het noodzakelijk dat er meer onderzoek gedaan wordt naar het effect van dit soort drugs. Door hallucinerende middelen te bestempelen als drugs is het onderzoek naar deze stoffen lange tijd erg moeilijk geweest. Pas de laatste jaren is het onderzoek weer langzaam gestart en er is dan ook nog veel meer kennis nodig om duidelijke conclusies te trekken. De positieve effecten wijzen er wel op dat extra onderzoek nuttig is.

Daarnaast is de toediening van drugs voor psychologische doeleinden anders dan recreatief gebruik van diezelfde drugs. Als je paddo’s neemt op een feestje, zul je waarschijnlijk minder resultaten zien dan wanneer je ze neemt op de manier die hierboven beschreven is. Bovendien ligt gevaarlijk gedrag op de loer bij recreatief gebruik. Als de effecten van hallucinerende drugs op termijn voldoende bewezen zijn, is het dan ook aan te raden om centra te openen waar onder gecontroleerde omstandigheden hallucinerende drugs gebruikt kan worden. De juridische problemen die dat met zich meebrengt zullen echter enorm zijn. Wellicht is het handig om voor die tijd voldoende gezaghebbers te laten experimenteren met psilocybin zodat de discussie open gevoerd kan worden.

Het zal je niet verbazen dat een dergelijke optimistische levensinstelling over het algemeen als prettiger ervaren wordt dan een pessimistische. Positief ingestelde mensen kunnen beter tegen stress, hebben een beter humeur en herstellen beter van tegenslagen. Aan te positief gedrag zijn overigens wel risico’s verbonden. Zo blijkt uit onderzoek dat je positivo’s maar beter kunt weghouden uit het casino, omdat ze over het algemeen lang doorgaan met gokken, zelfs als ze steeds verliezen. De voordelen wegen over het algemeen echter ruimschoots op tegen de nadelen en we gaan er dan ook vanuit dat een positieve levensinstelling te verkiezen is boven een negatieve levensinstelling.

De vraag is nu natuurlijk: hoe kun je van een pessimist een optimist maken?

De kracht van je gedachten

Onderzoekers uit Maastricht hebben geprobeerd om dit te bereiken door gebruik te maken van de kracht van je gedachten. Ze gaven een aantal proefpersonen een simpele opdracht:

Probeer je een voorstelling te maken van je “best mogelijke zelf”. Dat betekent dat je een toekomst moet voorstellen waarin je al je doelen bereikt hebt. Je hebt hard gewerkt en je ten volle ontwikkeld. Bedenk hoe jouw leven er dan zou uitzien op het gebied van:
1 je persoonlijke leven
2 je relaties
3 je werk

De proefpersonen werd gevraagd om deze oefening twee weken lang te doen. In die periode moesten ze de voorstelling dagelijks weer even boven halen.

Uit het onderzoek bleek dat mensen die dit deden aanmerkelijk optimistischer werden in vergelijking met mensen die een willekeurige andere opdracht hadden gehad.

Dagdromen kan geen kwaad

Het lijkt dus de moeite waard om zo nu en dan eens weg te dromen bij je “ideale zelf”. Door jezelf zo te trainen in een positieve toekomstverwachting leer je jezelf bij wijze van spreke aan om op een positieve manier te denken. Het onderzoek uit Maastricht staat ook niet op zichzelf. Het denken aan je “best mogelijke zelf” heeft ook in de Verenigde Staten al meerdere malen een goed resultaat opgeleverd. Nu blijkt het dus ook voor ons nuchter Hollanders te werken.

Artikel: Become more optimistic by imagining a best possible self: Effects of a two week intervention. Y.M. Meevissen, M.L. Peters, H.J.E.M. Alberts

Je kunt het artikel downloaden op de site van Meevissen en Alberts

Is geluk alleen een goed gevoel?

Martin Seligman, een van de bekendste wetenschappers uit de positieve psychologie, schrijft al jaren over geluk. In een van zijn eerste boeken ging hij vooral in op geluk als gevoel. Hij gaf aan dat geluk niets meer en niets minder is dan een prettig gevoel. In zijn nieuwste boek komt hij hier echter op terug. Natuurlijk doen we af en toe wel iets om ons goed te voelen. Bijvoorbeeld door een film te kijken of een massage te nemen. Het streven naar een goed gevoel stuurt echter niet al ons gedrag. Seligman geeft aan dat hij niet naar de piano-uitvoeringen van zijn jongste dochter gaat omdat hij ze zo mooi vindt. Hij is daar omdat hij het ziet als zijn taak als ouder om dergelijke uitvoeringen bij te wonen.

Wat is geluk dan wel? Seligman noemt vijf kenmerken van geluk:

• Positieve Emotie: een goed gevoel hebben. Je ziet dat dit wel één van de onderdelen van geluk is. Er zijn echter nog vier andere onderdelen.
• Flow: dit is het volledig opgaan in je werkzaamheden. Lees hier meer over Flow.
• Relaties: hiermee bedoeld Seligman niet alleen romantische relaties, maar ook vriendschappen en kennissen. Het gaat hier, met andere woorden, over de omgang met anderen.
• Betekenis: het gevoel dat het leven zin heeft. Dat je een bezigheid hebt die op een positieve manier bijdraagt aan de wereld.
• Vaardigheid: het ontwikkelen van onze vaardigheden is wat veel mensen motiveert. Het experimenteren met nieuw gedrag en het verder ontwikkelen van bestaande vaardigheden is een belangrijke drijfveer.

Sonja Lyubomirsky, een andere bekende naam uit de positieve psychologie, geeft aan dat de twee verschillende theoriën over wat geluk is, wellicht met elkaar te verenigen zijn. Ze stelt voor om de bovenstaande vijf punten te zien als bouwstenen van geluk. Als je aandacht besteedt aan de bovenstaande onderdelen, zul je je waarschijnlijk prettiger voelen. Uiteindelijk geeft ook Seligman aan dat het bezoeken van de piano-uitvoering van zijn dochter hem wel een goed gevoel geeft. Het uitoefenen van zijn taak als ouders geeft hem met andere woorden ook een zekere voldoening.

Streven naar geluk

Het is echter ontegenzeggelijk waar dat de theorie van Seligman meer handvaten geeft voor ons streven naar geluk. Als je aanneemt dat geluk alleen maar het hebben van een plezierig gevoel is, zul je wellicht vooral geneigd zijn om vooral aandacht te besteden aan “hedonistische” bezigheden. Dit zijn lichamelijk genietingen zoals lekker eten, seks, drugs en ontspanning. Seligman maakt duidelijk dat dit niet de enige en ook niet de beste manier is om naar geluk te streven.

In een eerder artikel heb ik al betoogd dat werk een belangrijke bron van geluk is. Als je niet werkt heb je veel minder kansen om je vaardigheden te ontwikkelen, om flow te voelen en om relatie met anderen aan te gaan. Iets anders is je inzetten voor een hoger doel. Ook dat geeft je kansen om vaardigheden te ontwikkelen, relaties aan te gaan, flow te voelen en betekenis te krijgen. Wellicht is het niet altijd direct plezierig op het moment zelf, maar desalniettemin kan het op lange termijn wel bijdragen aan een goed gevoel.

Daarnaast maakt Seligman goed duidelijk dat geluk een combinatie is van een aantal factoren. Als je alleen maar bezig bent met het bereiken van een hoger doel en niet af en toe ook aandacht aan je eigen behoeften geeft, zul je waarschijnlijk niet optimaal gelukkig zijn. De theorie maakt duidelijk dat een goede balans tussen bepaalde onderdelen van het leven cruciaal is in ons streven naar geluk.

Het boek waarin Seligman dit alles bespreekt is, zoals gewoonlijk bij hem, veel te wetenschappelijk en te weinig praktisch om een goed zelfhulpboek te zijn. Over de verschillende van de vijf stappen is echter veel te lezen. Kijk bijvoorbeeld hier voor relaties en vaardigheid. Wie aan zijn geluk wil werken, doet er goed aan om zich één van deze punten te ontwikkelen.

Het artikel van Lyubomirski

In de Verenigde Staten zijn deze oefeningen al uitgebreid onderzocht en de resultaten waren daar positief. Aan de Universiteit van Leiden wordt nu verder onderzoek gedaan naar de Nederlandstalige populatie. Jij krijgt de mogelijkheid om als een van de eersten deze oefeningen te doen en op die manier te werken aan het vergroten van je geluk. De enige tegenprestatie die van je verwacht wordt, is dat je een aantal vragenlijsten invult.

Ga voor deelname aan het onderzoek naar de site: www.positief.piekeren.com. Hier kun je je inschrijven en vervolgens inloggen om direct toegang te krijgen tot de oefening. De gegevens die verzameld worden tijdens dit onderzoek worden vertrouwelijk behandeld. Je emailadres zal alleen voor het onderzoek gebruikt worden.

Door mee te doen aan dit onderzoek, werk je niet alleen aan je eigen geluk. Je helpt ook de positieve psychologie vooruit door bij te dragen aan het wetenschappelijk onderzoek.

Het IvPP en geluksonderzoek

Het IvPP werkt met wetenschappelijk onderbouwde trainingen en coaching. We dragen dan ook graag bij aan het onderzoek binnen de positieve psychologie. Daarom verschijnen er op onze site regelmatig uitnodigingen om mee te werken aan experimenten. We bevelen je deelname aan dit experiment van harte aan.

Het is wel mogelijk om achteraf te bekijken wat ons gelukkig heeft gemaakt. Je kunt daar eenvoudig achter komen door een bepaalde periode bij te houden wat je doet en hoe gelukkig je daar van wordt. Achteraf kun je dan goed zien waar jouw geluk vandaan komt en waar je niet gelukkig van wordt. Vervolgens is het zaak om meer van de dingen te doen waar je gelukkig van wordt en minder dingen te doen waar je ongelukkig van wordt.

Een leuke manier om dat te doen is door De Gelukswijzer in te vullen. Deze site is een initiatief van de Rotterdamse hoogleraar Ruut Veenhoven die ook wel de geluksprofessor wordt genoemd. Hij doet al jaren onderzoek naar geluk en de manieren om geluk te bereiken. Een mooie inleiding op zijn visie op geluk staat hier te lezen (.pdf). In dit stuk geeft hij aan dat het “kernprobleem” bij het zoeken naar geluk het vinden van “passende gedragsvormen” is. Oftewel: uitvinden welke acties je gelukkig maken is een van de belangrijkste onderdelen van de zoektocht naar geluk. Maar hoe kun je daar nu achter komen?

Ontdekken waar je gelukkig van wordt
Op de gelukswijzer word je gevraagd om een aantal keren per week of per maand in te vullen hoe gelukkig je bent. Dit gaat doormiddel van een simpele vraag: “hoe gelukkig voel je jezelf vandaag?” Uit talloze onderzoeken is namelijk gebleken dat dit de beste manier is om je geluk te meten. Daarnaast wordt je gevraagd om op te schrijven wat je vandaag gedaan hebt. Als je de vragenlijst een aantal keren hebt ingevuld, komt de mogelijkheid beschikbaar om jouw geluk met dat van anderen te vergelijken. Daarnaast kun je, door je dagboekaantekeningen naast je gelukscore te leggen, bekijken hoe gelukkig je wordt van bepaalde activiteiten.

Door de gelukswijzer een tijdje bij te houden, kun je een goed idee krijgen van wat jou gelukkig maakt. Je hebt er echter niet alleen zelf iets aan. Door de gelukswijzer in te vullen, help je ook het onderzoek naar geluk. Door alle ingevulde vragenlijsten naast elkaar te leggen kan bijvoorbeeld onderzocht worden waar mensen over het algemeen gelukkig van worden en in welke situaties we gelukkiger worden. Op basis van dat onderzoek kunnen tips en trucs voor het bereiken van geluk ontwikkeld worden die ons in de toekomst gelukkiger te maken. Zo draagt het werken aan je geluk nu bij aan het ontwikkelen van het geluk van vele anderen in de toekomst.

p.s. Als je Engels goed genoeg is, kun je hetzelfde ook doen op http://www.trackyourhappiness.com. Die site is, eerlijk is eerlijk, nog wat gebruiksvriendelijker dan De Gelukswijzer. Hier wordt je namelijk gevraagd om een aantal keer per dag/week in te vullen wat je aan het doen bent en hoe gelukkig je je voelt. Na een aantal weken krijg je dan een rapport over de activiteiten die je het meest en het minst gelukkig maken.

Wat is positieve psychologie

Wat Positieve Psychologie is, valt het best te verduidelijken door het functioneren van mensen uit te zetten op een schaal van -10 tot 10. Mensen die zich op -10 bevinden, hebben een ernstige psychologische aandoening. Wie op nul zit is “psychisch gezond”. Dat betekent dat je jezelf en anderen geen kwaad doet. Wie op tien zit, is een gelukkig mens. De hedendaagse wetenschappelijke psychologie houdt zich vooral bezig met mensen genezen. Oftewel om ze van -4 naar 0 te krijgen of van -8 naar -2. De positieve psychologie bekijkt of we ook iets kunnen zeggen over het gebied van 0 tot 10. Allereerst is het de vraag of we 2 wel kunnen onderscheiden van 6. Of we, met andere woorden, gelukkige mensen wel kunnen onderscheiden van heel gelukkige mensen. Daarnaast wil de Positieve Psychologie onderzoeken of we mensen van 2 naar 6 kunnen krijgen of van 0 naar 10.

Seligman, de grondlegger van de Positieve Psychologie, noemde drie onderwerpen waar de Positief Psychologen in geïnteresseerd zijn. Allereerst in positieve ervaringen die mensen kunnen hebben. Zoals geluk, positief denken en hoop. Daarnaast in positieve eigenschappen. Voorbeelden daarvan zijn bijvoorbeeld vitaliteit, doorzettingsvermogen en wijsheid. Tot slot gaat het ook over positieve instituties. Daarbij kunnen we denken aan wijkcentra en buurthuizen die sowieso al een positieve invloed moeten hebben, maar ook aan een meer positieve invulling van bedrijven.

Veel gestelde vragen

De bovenstaande definities zijn vrij ruim. Er kunnen veel onderwerpen onder vallen. Dat zorgt er voor dat er veel misverstanden bestaan over de Positieve Psychologie. In de onderstaande alinea’s zal ik een aantal van die misverstanden behandelen.

Is positieve psychologie de zoveelste vorm van de “Positief denken!”? Het positieve in de term Positieve Psychologie ziet er in dat mensen zich positief ontwikkelen. Het is dus niet zo dat aangeraden wordt om de hele dag als een grijnzende idioot rond te lopen. Wanneer er een naaste van je overlijdt, is rouw de enige juiste manier om hier op te reageren. Het is onzin om die negatieve gevoelens te willen tegen gaan. Het gaat er in de Positieve Psychologie meer om dat je het geluk pakt, wanneer dat binnen handbereik is.

Is het alleen een psychologie voor rijke mensen die niets beters hebben te doen? De Positieve Psychologie is ook niet een luxe psychologie. Ook mensen die in vervelende situaties zitten, kunnen actie ondernemen om hun leven beter te maken. Positieve Psychologie is ook geen navelstaarderij. Het geluk ligt vaak in het contact met anderen en mensen die gelukkig zijn, zullen zich ook sneller bekommeren om anderen dan mensen die ongelukkig zijn.

De Positieve Psychologie is toch niet de enige wetenschap die zich bezig houdt met geluk? De Positieve psychologie staat inderdaad niet alleen in haar onderzoek naar kennis over persoonlijke ontwikkeling. Er zijn talloze populaire schrijvers en de welbekende goeroe’s die hier ook aan meedoen. Daarnaast is er de humanistische psychologie, die door filosofische bespiegeling tot kennis over persoonlijke ontwikkeling wil komen. Wat de Positieve Psychologie van deze twee stromingen onderscheidt, is de wil om empirisch onderzoek te doen naar fenomenen zoals geluk, hoop en positief denken. Ze redeneren dus niet vanuit hun eigen ervaren of op basis van hun filosofische overtuiging, maar vanuit wetenschappelijk onderzoek. Op die manier hopen ze kennis te vinden die breder bruikbaar is en ook daadwerkelijk helpt om een meer positief leven te lijden.

Voor een meer wetenschappelijke, uitgebreide verhandeling over positieve psychologie, verwijs ik graag naar dit artikel. Je kunt natuurlijk ook artikelen lezen over Positief Psychologische onderwerpen op de site lezen. Bijvoorbeeld over zelfvertrouwen, assertiviteit en persoonlijke doelen.

Hoe pessimisten denken

Optimisten verschillen in drie belangrijke opzichten van mensen die meer pessimistisch ingesteld zijn. Die verschillen zitten vooral in hoe ze situaties inschatten.

Allereerst denken pessimisten dat negatieve gebeurtenissen lang zullen duren. Wanneer een pessimist ontslagen wordt, zal deze denken: ik zal jarenlang zonder werk zitten. Een optimist denkt daarentegen: als ik me inspan, zal ik binnen de kortste keren weer een baan hebben.

Daarnaast betrekken pessimisten negatieve gebeurtenissen op hun hele leven. Als hun relatie uitgaat, betekent dit dat hun hele leven waardeloos is geworden. Een optimist zal zich inprenten dat hij nog veel goede vrienden heeft en een leuke baan. Hij is daardoor niet totaal afhankelijk van zijn relatie.

Pessimisten voelen zich schuldig voor wat er mis gaat in hun leven. Ze zijn boos op zichzelf en hebben dus veel negatieve gevoelens als er iets mis gaat. Optimisten houden zich veel minder bezig met de schuldvraag. Zij proberen een probleem op te lossen. Vergissingen zijn immers menselijk en het heeft geen zin om daar al te lang over te blijven kniezen.

Hoewel de situatie dus hetzelfde blijft, hebben pessimisten andere interpretaties dan optimisten. In het eerste voorbeeld krijgen beiden ontslag, maar de pessimist is veel meer van slag dan de optimist. Geen van beiden hebben gelijk. Het is immers nog maar de vraag hoe gemakkelijk of hoe moeilijk het is om een baan te vinden. Echter, de positieve houding zal eerder leiden tot actie wat de kansen op het vinden van een nieuwe baan weer sterk vergroot.

In vijf stappen optimistisch denken

Pessimistische mensen denken dus anders dan optimistische mensen. Het goede nieuws is dat pessimistische mensen de optimistische manier van denken kunnen aanleren. Ook als ze van nature niet op die manier denken. Dit is mogelijk door pessimistische gedachten te veranderen in optimistische gedachten. Dit gaat in vijf stappen.

1 Herkennen wanneer je een negatieve gedachte hebt naar aanleiding van een gebeurtenis. Stel bijvoorbeeld dat je een tegenslag hebt in je werk. Een belangrijke klant laat weten dat hij zeer teleurgesteld is in je dienstverlening. De verzending van je product kwam drie dagen te laat aan, waardoor hij veel minder omzet heeft kunnen realiseren.

2 Bekijken hoe je die situaties interpreteert. Een pessimist zal er vanuit gaan dat dit slechte nieuws de andere klanten ook wel zal bereiken. Bovendien houdt hij zichzelf voor dat hij ook niet zo stom had moeten zijn om dit vervoersbedrijf in te huren. Het zal er wel in eindigen, verzekert hij zichzelf, dat het bedrijf failliet gaat.

3 Voelen wat die interpretatie in je losmaakt. Hij voelt zich duidelijk erg teneergeslagen en vervelend.

4 Bekijken of dit de enige mogelijke interpretatie is. Wanneer hij nu even stilstaat, ziet hij dat de negatieve gebeurtenis het belletje van de klant was. De interpretatie van de situatie was dat het zijn schuld was, dat de anderen klanten hier ook van zullen horen en dat het bedrijf failliet gaat. Een andere interpretatie is echter ook mogelijk. Het is bijvoorbeeld helemaal niet zo vanzelfsprekend dat hij het gaat doorvertellen aan andere klanten en voor een faillissement is het dus ook nog veel te vroeg. Iedereen maakt wel eens een foutje, het gaat om de manier waarop je daar mee omgaat.

5 Kijken wat een nieuwe interpretatie aan gevoelens in je los maakt. Het gevoel dat bij deze gedachten hoort, is veel positiever. Bovendien zet het aan tot actie omdat je een manier gaat verzinnen waarop je de schade voor de klant weer goed kunt maken. Misschien is het dan zelfs zo dat de andere klanten niet van de fout horen, maar van de manier waarop je met de fout omgaat.

Op papier lijkt dit misschien een wat simpele exercitie, maar in de praktijk werkt het goed. Wie zich vervelend voelt omdat hij een negatief iets heeft meegemaakt, doet er goed aan om eens te kijken naar zijn gedachten. Wellicht verander je niet in een razende optimist, maar het kan wel de scherpe kanten van je pessimistische buit halen. Het belangrijkst is echter dat je weer een actieve houding ten opzichte van je problemen krijgt. Je concentreert je niet op wat er allemaal fout is, maar op hoe je het weer kunt herstellen. Wie gelijk heeft, optimisten of pessimisten, is niet zozeer van belang. Wie het meest effectief met zijn problemen omgaat, is waar het echt over gaat.

Veranderen is snel en eenvoudig

Wie kent ze niet, de reclames voor diëten en nieuwe manieren om te sporten: “afvallen in tien minuten per dag!” “Geluk zonder moeite.” Ook schrijvers in psychologische genres zeggen vaak iets dergelijks. De auteurs van het populaire “The Secret” gaven bijvoorbeeld aan dat je alleen maar iets hoeft te willen en dat je het dan vanzelf krijgt. Hard werken, vervelende klusjes doen, vallen en weer opstaan: het is volgens hen allemaal niet nodig. Als je iets wilt is dat voldoende.

H.L. Mencken zei eens: “Voor elke complexe vraag, is er een simpel antwoord. En dat antwoord is fout.” Dit geldt ook met betrekking tot het bereiken van je doelen. Neem nu eens afvallen als voorbeeld. Een groot deel van de Westerse Wereld probeert af te vallen. Omdat overgewicht grote risico’s met zich meebrengt, houden ook veel wetenschappers zich er mee bezig. Hoe groot is nu de kans dat één organisatie een absoluut onfeilbare methode heeft gevonden om af te vallen? Zou dat niet binnen de kortste tijd wereldnieuws zijn? Zou iedereen niet binnen no time dit programma volgen en als een gek kilo’s verliezen? Je begrijpt, zo werkt het niet. Wanneer er geclaimd wordt dat er een belangrijk probleem zonder moeite opgelost kan worden, betekent dit altijd dat de zaken te simpel voorgesteld worden. Als iets te mooi lijkt om waar te zijn, is dat het vaak ook.

Het risico van deze stelling is dat mensen altijd op zoek zijn naar die ene manier die alles makkelijk maakt. Doordat ze hier zozeer op gefocust zijn, komen ze er niet meer aan toe om de logische stappen te ondernemen. Afvallen is minder eten en meer bewegen en dat volhouden. Wie zich daar op richt zal resultaat behalen, wie zoekt naar de gemakkelijke uitweg niet.

Al je problemen worden opgelost

Er zijn trainers en coaches die aangeven dat het vergroten van je zelfvertrouwen de oplossing vormt voor al je problemen. Wie veel zelfvertrouwen heeft, kent geen twijfels meer en weet voortaan precies hoe hij zich in alle situaties moet gedragen. Helaas werkt dit niet zo. Meer zelfvertrouwen helpt je om steviger in je schoenen te staan, maar het kan niet voorkomen dat je soms wel eens uit je evenwicht raakt. Het is een middel, geen wondermiddel.

Zelfs als een bepaalde aanpak werkt, is het niet zo dat al je problemen daardoor opgelost zijn. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat de cursus zelfvertrouwen voor de meeste mensen werkt. Hun zelfvertrouwen wordt groter en dat helpt op verschillende fronten in hun leven. Desalniettemin is het niet zo dat al hun problemen nu opgelost zijn. Op veel fronten zijn ze een stukje beter gaan presteren, maar op veel andere gebieden zijn ze nog steeds dezelfde persoon die dezelfde fouten maakt. Het vergroten van het zelfvertrouwen is geen magische pil die het leven in één grote kermis verandert.

Wie verwacht dat hij een totaal ander mens wordt van een training of een coachingstraject, kan teleurgesteld zijn wanneer de training dat effect niet heeft. Daardoor zal hij bovendien over het hoofd zien dat er wel degelijk vooruitgang is geboekt. Wie zijn verwachtingen te hoog stelt, zal nooit tevreden zijn.

Je kunt alles bereiken wat je maar wilt

Dit idee is om meerdere redenen fout. Allereerst hebben we ons leven niet geheel onder controle. Of je een bepaalde positie krijgt, hangt niet alleen af van inspanning, maar ook van geluk. Soms heb je de pech dat er iemand in de organisatie werkt die beter is dan jij. In dat geval ligt het niet aan jou dat je de functie van je dromen niet krijgt.

Het idee achter veel training en coaching is dat er iets mis is met het functioneren van de persoon die getraind wordt. De training is daarvoor de oplossing. Sommige problemen zijn echter onoplosbaar. Ook in de reguliere psychologie richt men zich in sommige behandeling vooral op het hanteerbaar maken van problemen. Dat is wat anders dan het zoeken naar een oplossing.

Wanneer je er van uitgaat dat je volledige controle hebt over je leven, legt dit een enorme last op je schouders. Elke keer als iets niet lukt, ligt dat aan jou. Je hebt gefaald. Dit kan een deprimerend wereldbeeld zijn. Sommige zelfhulpgoeroes trekken dit idee tot in het extreme door: ze zeggen dat zelfs kanker je eigen schuld is. Op die manier praten ze mensen een schuldgevoel aan, terwijl deze mensen geen enkele invloed hebben op hun situatie en daarom dus ook geen schuld kunnen hebben.

Het is wel degelijk mogelijk om te veranderen en om gelukkiger en effectiever te worden. De weg daarheen is echter lang en kronkelig en van zichzelf al moeilijk genoeg. We hebben geen zelfhulpgoeroes nodig om ons de put in te praten. Bekijk bij iedereen die zichzelf coach, trainer, psycholoog of, godbetert, goeroe noemt, dus goed met wie je te maken hebt. Wie uitspraken doet in de trant van de hierboven staande categorieën heeft duidelijk niet het beste met je voor.

1 Vervelend genoeg heb je het niet helemaal in de hand

Hoe gelukkig we ons voelen, hangt voor ongeveer 50 % af van onze genetische opmaak. Met andere woorden: zo ben je nu eenmaal geboren. Net zoals sommige mensen extraverter zijn dan anderen, zijn sommige mensen ook gelukkiger. Deze “geluksvogels” voelen zich over het algemeen prettiger en zijn optimistischer over hun toekomst. Daarnaast hangt 10 % van je geluksgevoel af van betrekkelijk onveranderbare omstandigheden. De rechtsvorm van het land waar je in leeft bijvoorbeeld, of het klimaat van dat land. 40 % van ons geluksgevoel hangt dus af van onze eigen inspanningen. We hebben dus een bepaald standaard geluksniveau, waar we onder kunnen komen als we onverstandige keuzes in ons leven maken en waar we bovenuit kunnen stijgen wanneer we juist verstandige keuzes maken. Hoewel we niet volledige controle hebben over ons geluk, hebben we er wel invloed op. Machivelli heeft dit als volgt omschreven: “Ik vergelijk het lot met een van die woeste rivieren die in hun gramschap hele vlakten onder water zetten, bomen ontwortelen en gebouwen omverwerpen, en op één punt een stuk grond meesleuren om het ergens anders weer achter te laten: iedereen gaat voor hen op de vlucht en wijkt voor hun geweld zonder er ook maar iets tegen te kunnen doen. Maar het feit dat die rivieren zo zijn, betekent niet dat men in perioden van rust geen voorzorgsmaatregelen kan nemen door het aanleggen van beveiligde plaatsen en dijken, zodat het water als het weer harder gaat stromen door een kanaal kan afvloeien en minder tomeloos en schadelijk zal zijn.”

2 De beste manier om gelukkiger te worden is om actie te ondernemen

40 % van je geluksgevoel heb je dus zelf in de hand. De beste manier om je geluksgevoel te vergroten is om dingen te ondernemen waar je gelukkig van wordt. Denk bijvoorbeeld aan eten met vrienden, sporten, ontspannen, mediteren, genieten enzovoort. Wanneer mensen proberen te bepalen hoe gelukkig ze zijn, doen ze dit vooral door te denken aan prettige gebeurtenissen die ze de afgelopen tijd hebben meegemaakt. Wie er voor zorgt dat er veel prettige activiteiten in zijn leven zijn, zal zich dus gelukkig voelen. Omgekeerd hoort hier natuurlijk ook bij dat je vervelende activiteiten probeert te voorkomen. Dit klinkt natuurlijk vrij voor de hand liggend, maar dat is het niet per se. Gek genoeg moeten veel mensen zich er toe zetten om leuke dingen te doen. Het is vaak zo gemakkelijk om thuis op de bank gaan zitten voor de tv. Toch word je er op de lange termijn gelukkiger van om iets te ondernemen.

3 Varieer

Helaas raken we al snel gewend aan wat we doen. Terwijl hardlopen in het begin nog heel leuk kan zijn, raken veel mensen er op de lange termijn aan gewend. Hardlopen telt dan niet meer als een plezierige activiteit, omdat je het zo vaak doet. Een methode om het toch leuk te blijven vinden, is door af te wisselen. Probeer bijvoorbeeld een andere route, probeer op andere tijdstippen te lopen of een ander trainingsschema te gebruiken. Misschien is het leuk om bij een loopclub te gaan zodat je niet alleen hardloopt, maar ook nog mensen leert kennen. Zodra een activiteit waar je voorheen nog van genoot een sleur wordt, is het tijd om er iets aan te veranderen.

4 Denk jezelf gelukkiger

Meer activiteiten ondernemen is niet de enige manier om gelukkiger te worden. Het is ook mogelijk om je gedachten te veranderen. Niet altijd alleen maar denken aan de slechte dingen die je overkomen bijvoorbeeld, maar ook aan de goede dingen. Meer aandacht besteden aan positieve interpretaties van bepaalde dingen die je meemaakt. Wanneer het op je werk bijvoorbeeld niet zo goed gaat, kun je dit vervelend vinden. Je kunt hier om mokken, maar je kunt jezelf ook gelukkig achten dat je in deze moeilijke economische tijden nog een baan hebt.

5 Luister goed naar jezelf

Bij al deze aspecten is het belangrijk om goed naar je eigen gevoel te luisteren. Ik zal de komende tijd nog oefeningen plaatsen waarvan is aangetoond dat ze goed werken om gelukkiger te worden. Hoewel uit wetenschappelijk onderzoek kan blijken dat deze oefeningen voor veel mensen werken, betekent dat nog niet dat ze voor iedereen werken. Misschien dus ook niet voor jou. Het is dus belangrijk om te experimenteren en om te kijken waar jij je persoonlijk goed bij voelt. Als jij warme herinneringen hebt aan die avonden thuis met een plaid en een breiwerk op de bank, moet je daar vooral mee doorgaan. Dat andere mensen bungeejumpen nu zo leuk vinden, is tenslotte niet jouw zaak. Moeilijker, maar zeker zo belangrijk, is om te stoppen met activiteiten waar je je onplezierig bij voelt. Stoppen met slechte gewoonten is lastig, maar het levert veel op. Je zult je niet alleen prettiger voelen omdat je minder onplezierige momenten hebt, maar ook omdat je meer een leven leidt dat bij jou past. De enige manier om gelukkig te worden is om de leiding van je leven in eigen handen te nemen.

Hoewel we niet 100% invloed hebben op ons geluk, kunnen we er wel voor zorgen dat het zo hoog mogelijk wordt. Actief die activiteiten ondernemen waar jij je prettig bij voelt, positief denken en voldoende variatie zijn daarbij de kernwoorden. De komende maanden meer praktische manieren om gelukkiger te worden.